اجرای زنده در گورستان بابلکنار

جشن مردگان در مازندران

28 تیر همان سالروز رخداد اسطوره ای ، پیروزی فریدون برضحاک زمان برگزاری این آیین سنتی در مازندران است که هر ساله در مناطق مختلف استان به ویژه روستاها برگزار می شود .

هرچند نام این آیین با واژه ‘مردگان ‘ عجین شده است اما نبود برنامه هایی برای عزاداری و غصه خوردن را می توان از ویژگی های این رسم کهن مازندران برشمرد .

کشتی لوچو ، اسب سواری ، روشن کردن شمع بر مزار اموات ، تهیه و توزیع شیرینی های خاص با شکل و شمایل انسان و ابزار حرفه های شغلی از جمله برنامه ها و کارهایی است که در این آیین برگزار می شود .

به اظهار نظر کارشناسان و محققان فرهنگ مازندران ریشه این شاد بودن و دور بودن غصه از آیین عید مردگان را می توان در علت پیدایش آن دانست .

علی حسن نژاد از شاعران و محققان فرهنگ عامه مازندران در این باره می گوید: حکمرانی ضحاک پادشاه ایرانی با کشتار مردم همراه بود و اجازه نداشتن برای عزاداری عزیزانشان اوج این ظلم بود .
پس از پیرورزی فریدون بر ضحاک ، بستر برای حضور مردم بر سرمزار درگذشتگانشان فراهم شد .در گفته های اساطیری آمده است که مردم به پاس پاسداشت این پیروزی که بسترساز فرصت حضور بر سر مزار امواتشان فراهم شد این روز را با پذیرایی ها و برگزاری برنامه هایی جشن می گیرند .

این حضور دسته جمعی یک روزه بر سر مزار مردگان نیز نوعی یادآوری مرگ و قدر دانستن فرصت زندگی است .

جشن مردگان آیین سنتی پویا در مازندران

براساس سال باستانی مازندران یا همان طبری که 12 ماه و هر ماه 30 روزه است تحویل سال مازندران دوم مرداد است . این آیین سنتی در بازده زمانی از دهه آخر تیر تا 28 تیر ماه برگزار می شود . در برخی نقاط مازندران از جمله سوادکوه و دودانگه ساری شیرینی خاص با شکل و شمایل انسانها و ابزار کار کشاورزی و دامداری تهیه و در روز جشن مردگان تهیه و توزیع می شود . این باور و اعتقاد وجود دارد که با حک شدن شکل و شمایل ابزار کار حرفه های مختلف بر روی این شیرینی ، ماندگاری راه ، روش و کردار گذشتگانمان را نشان می دهند .

نوعی نان با عنوان ‘ سالگرده ‘ که در این روز تهیه و توزیع می شود قرار داشتن 12 عقربه ساعت بر روی این نان ها به عنوان سمبل گذشت یک سال است تا تذکری به همگان برای گذر عمر باشد . در زبان های کهن ‘ سال ‘ به معنای خورشید است و’ سالگرد ‘ یعنی گذشتن یک سال است .

در مناطق کوهستانی و ییلاقی استان از جمله آمل ، لاریجان و سوادکوه ، غروب روز 26 عید ماه نوعی گیاه وحشی با نام ‘ گون ‘ به نشانه اعلام برگزاری عید مردگان در سطح روستا چرخانده می شود .

روشن کردن شمع تهیه شده از روغن گیاهی دیگر برنامه هایی است  که به عنوان پیش درآمد برگزاری این جشن و از شب قبل انجام می شود انجام این کار همچنان در برخی مناطق مازندران از جمله دودانگه ساری باقی مانده است و انجام می شود . مردم این مناطق شمع ها را در ایوان خانه ها و بر سرمزار مردگان خود روشن می کنند.

ثبت 26 عَیدِماه در میراث ملموس میراث فرهنگی

مسئول واحد پژوهش مردم‌ شناسی و میراث معنوی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع ‌دستی و گردشگری مازندران  گفت : جشن مردگان یا 26 عَیدِماه از جمله آیین های سنتی استان که برعکس دیگر آیین ها که غبار فراموشی گرفته اند هنوز مانا و پویا است .

طوبی اصانلو افزود : برگزاری این آیین سنتی در 28 تیرماه و چند روز قبل و بعد آن در روستاهای مازندران پررنگ و پرشورتر است و همچنان مردم در برگزاری این سنت فعالتر هستند. در این مراسم برخلاف نامش که با عنوان مردگان نامگذاری شده است از عزاداری و غصه خبری نیست و هر آنچه هست شادی و شیرین کردن کام افراد با خوردن شیرینی است .به گفته این کارشناس حوزه میراث فرهنگی مازندران جشن مردگان روستای فرامرزکلای شهرستان سوادکوه شمالی سال گذشته به شماره 1375 در میراث ناملموس سازمان میراث فرهنگی کشور ثبت شده است.

نقاشی از مراسم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *